Tagarchief: Elvis Presley

ELVIS Herdenkingsconcert op 14 juli 2017 in RK Kerk Monnickendam

elvislogoIn de hele wereld wordt de 40e sterfdag van Elvis herdacht op 16 augustus 2017. Ook in Monnickendam en wel op een bijzondere wijze. Namelijk met een Memorial Concert van 20 bekende Elvis-songs op vrijdagavond 14 juli 2017 in de RK Kerk aan Noordeinde 19 te Monnickendam. De kerk is open om 19.30 uur en het concert begint om 20.00 uur.
De Stichting Uit de Kunst Waterland heeft samen met het Monnickendamse koor De Happy Flowers een uniek projectkoor van 120 mannen en vrouwen opgericht. Dit koor is al enige maanden druk bezig om het Elvisrepertoire te oefenen. En dat alles onder de bezielende leiding van dirigent Gerarda Bloem en een projectband met getalenteerde en ervaren muzikanten. Dit bewijst wel dat de muziek van Elvis nog steeds springlevend is. Zijn songs zijn nog steeds vaak te horen en spreken tot de verbeelding. Medewerking zal worden verleend door dominee Fred Omvlee (Elviskenner), die de songs inleidt en het nummer Amazing Grace zingt. Ook is er een Rock en Roll dansteam, dat meervoudig NL kampioen is. Daarnaast hoort u Jelmer Stolk, Puck Pannegieter en Dave van Pooy. Ad Hand draagt een deel van het lied Are you lonesome tonight voor.
Er is op de sociale media al veel aandacht geschonken aan dit unieke concert. Zie: http://www.elviskapel.nl, http://www.facebook.com/elviskapel en @Elviskapel op Twitter en Instagram. Ook radio NPO-5 heeft op 17 en 18 juni in het programma Zin in Weekend aandacht besteed aan het Elvisconcert met interviews en impressies van het oefenen.
Het wordt een onvergetelijk concert, waar het publiek natuurlijk ook mag meezingen. Op het plein van de kerk staan op 14 juli zelfs 2 cadillacs uit de tijd van Elvis, om het geheel nog sfeervoller te maken.
Lokale Omroep Monnickendam PIM zendt het concert live uit (kanaal 44 ZIGGO en kanaal 1442 KPN, TELFORT, XS4ALL )
De entree is gratis (collectebus bij de uitgang). Kom op tijd, want vol=vol. Volg ons op Facebook

 

Advertenties

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder interessant

Terugblik Elvis-kerkdienst met Bouke


Op de mooie zondagmorgen van 1 september vulde de Mentekerk in Schoonebeek zich met gewone kerkgangers en gasten. Er waren bezoekers uit Amsterdam, Groningen, Tilburg, zelfs uit België. Het was het einde van de feestweek en daar hoort een feestelijke kerkdienst bij van de lokale katholieke en protestantse kerken. De Elvis schilderijen van Ton van Herwaarde sieren het liturgische podium. Ik leidde de kerkdienst rond de vragen ‘Was Elvis in Gods hand?’ en ‘Zijn wij in Gods hand?’. Zanger Bouke uit het naburige Emmen vertolkte de mooiste gospels van Elvis: I Believe, Lead me, guide me, Amazing Grace, He touched me, This time Lord you gave me a mountain, American Trilogy, en als slotlied: You’ll never walk alone, samen met iedereen. Een stukje van de overdenking: “Hoe zit het met ons: zijn u en ik in Gods hand? Misschien leidt u een heel keurig leven; nooit iets fout gedaan… Prima, dat is heel fijn. Maar misschien als je eerlijk bent is er in je eigen leven ook wel iets wat niet lekker loopt. Ik zeg wel eens: wij zijn allemaal een beetje Elvis. We hebben allemaal wat minder talent – behalve Bouke 🙂 maar we zijn rijk, rijker in ieder geval dan onze grootouders en de rest van de wereld; we kunnen van alles doen en kopen wat we willen. Maar zijn we gelukkiger dan hen of dan Elvis? Ik hoop het. Maar ook in onze levens komt voor dat we gescheiden zijn, of ons huwelijk niet zo lekker loopt. Ook in onze levens komt voor dat we medicijnen slikken en er misschien niet zonder kunnen. En ook in onze levens komt het voor dat we eenzaam zijn, ongelukkig, depressief. We zijn allemaal een beetje Elvis. Maar we mogen dan ook allemaal steun zoeken in de gedachte dat God ons opvangt als we vallen of als we sterven. Zelfs al eindig je als Elvis, je valt niet uit Gods hand. Ja, jij en ik, Bouke en Elvis: wij zijn in Gods hand. Dat is de wonderlijke genade van God. De Amazing Grace. Jezus zegt: ‘geeft niet wat je gedaan hebt, kom gerust bij mij, in het huis van mijn Vader zijn vele woningen’. Dat is het grote Graceland in de hemel.”
Fred Omvlee

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Uncategorized

Ik geloof in de God van Elvis, Bob en Bono

Ik geloof in de God van Elvis, Bob en Bono
-Een praktisch onderzoek naar de missionaire betekenis van het culturele fenomeen Elvis Presley-

(Artikel gepubliceerd in tijdschrift In de Marge, Blaise Pascal Instituut,  Vrije Universiteit Amsterdam, jrg 14 (2005) nr 4)

In de Nationale Bijbeltest 2005, op 28 oktober jl., vertelde presentator Philip Freriks over rapper Tupac Shakur die een lofzang op God op zijn rug getatoeëerd heeft, werd de clip van dr. Alban’s Hallelujah vertoond en hoorden we U2’s Bono Forty zingen, een bewerking van Psalm 40. De organisatoren wilden blijkbaar laten zien dat de populaire cultuur vol is van bewuste, danwel onbewuste verwijzingen naar bijbel en God. Als dominee werkend met de gospels van Elvis, met de nummers van Bob Dylan, Bob Marley en Bono durf ik te belijden: ik geloof in de God van Elvis, Bob en Bono.

Praktisch-liturgisch
Er bestaat onder predikanten en theologen een frisse weerzin tegen zogenaamd opleuken van de eredienst. Desalniettemin staat iedere voorganger voor de taak om zijn/haar liturgie bij de tijd te houden. Wat zijn daarbij de grenzen? Alles aan de uiterlijke verschijningsvorm van kerk en eredienst is ontleend aan buiten-bijbelse bronnen. De kerk heeft zich getuige Anton Wessels’ boek Kerstening en ontkerstening van Europa altijd een meester getoond in het overnemen van culturele uitingen. De Amerikaanse theoloog H. Richard Niebuhr schreef rond 1950 – vóór de opkomst van de rock ‘n’ roll- een boek over de relatie tussen evangelie en cultuur, Christ and Culture. Hij toonde zich daarin voorstander van een continu zoekende relatie tussen evangelie en cultuur. Zonder cultuur bestaan kan namelijk niet. Een continue interactie tussen kerk en wereld, evangelie en cultuur kan dan idealiter leiden tot een transformatie van de cultuur. In mijn werk als dominee, vooral in de setting van de krijgsmacht wil ik communiceren en inspireren. Daartoe wil ik dat de oervorm van de liturgie – samenkomen rond het Woord – gevat wordt in vormen en muziek die zo min mogelijk obstakels opwerpen in de communicatie. De doelgroep die ik voor ogen heb, zowel in de kerkelijke gemeenten waar ik voorga, als in mijn krijgsmachtpastoraat is de groep mensen die niet bekend is met de culturele verschijningsvormen van de kerk. In de praktijk zijn er natuurlijk altijd ook doorgewinterde kerkgangers aanwezig. Wat er gebeurt zal voor hen ook vertrouwd moeten zijn, maar ik richt mij niet op hen. In mijn simplistische toepassing van het model van Niebuhr haal ik dus een cultureel fenomeen als Elvis Presley en zijn muziek de kerk in. In mijn visie op de geschiedenis van de kerkmuziek is er op meerdere momenten wisselwerking geweest tussen geestelijke en seculiere muziek: straatmuziek kwam de kerk in en kerkmuziek ging de straat op.

Presley
Elvis Aaron Presley (1935-1977) groeide op in het zuiden van de Verenigde Staten als enig kind van twee Amerikanen van Schots-Ierse origine. Blank weliswaar, maar arm. Het geestelijke klimaat waarin Elvis opgroeide, kenmerkte zich door een opgewekte kerkelijke leer. ‘De mens is zondig, we zijn verloren, maar we kunnen ons bekeren: het eind der tijden is nabij en de genadige Liefde van God zal ons dan ten deel vallen.’ Het gemeenteleven in de jaren veertig van de vorige eeuw vertoont een combinatie van een veeleisende Europees-puriteinse moraal en een blijmoedige, sensuele Afro-Amerikaanse volksspiritualiteit. Elvis en zijn mede-kerkgangers werden door de meer gevestigde kerken spottend Holy Rollers genoemd, vanwege hun swingende manier van belijden.
De blues en black gospel die hij van zijn zwarte buren in Memphis hoorde, mengde hij als vanzelf met de blanke southern gospel en country. In de studio en op het podium deed Elvis vervolgens niets anders dan wat hij in de kerkzaal gewend was. Hoewel Elvis vrijwel niets zelf geschreven heeft, had hij een geniale manier van arrangeren en fraseren, waarbij hij uit de volle breedte van de muzikale stromingen van zijn tijd putte en bekende stukken een ongekende glans kon geven.
Het beeld van Elvis werd lange tijd bepaald door zijn laatste ongelukkige jaren dik en kitscherig en door zijn dood aan een overdosis medicijnen van dubieuze aard. Van meer betekenis is echter zijn voorliefde voor gospels, die hij tijdens zijn hele carrière graag zong op het podium, óók voor en na optredens in de kleedkamer. Met Elvis erbij geen seks en drugs, wel gebed, bijbellezing en rock ‘n’ roll. Bekend is ook Elvis’ antwoord wanneer hij als the King werd aangesproken: ‘Er is maar één koning: Jezus Christus.’
Sinds de jaren negentig kan geconstateerd worden dat de waardering van Elvis als fenomeen veranderd. Films over zijn leven verschijnen, geannoteerde heruitgaves van zijn albums worden uitgegeven, artiesten nemen beroemde Elvis nummers op (het nummer Suspicious Minds van de Fine Young Cannibals in 1986 is misschien het keerpunt in Elvis-waardering). Vanuit onverwachte hoek, de Groene Amsterdammer, wordt de gospel kant van Elvis opgemerkt: “…de gospels die Elvis ten gehore bracht, behoren tot de meest ontroerende momenten van de Amerikaanse muziek. Luister bijvoorbeeld naar American Trilogy, een haast wagneriaans gearrangeerd spektakelstuk, zo krachtig dat zelfs de meest agnostische luisteraar er in een klap een reborn christian van wordt”. (René Zwaap, “Elvis Presley: een God in zijn eigen show”, in: de Groene Amsterdammer, 13 augustus 1997)

Een praktijkvoorbeeld
Voor een Elvis-kerkdienst maak ik geen gebruik van het kerkorgel of de organist. De muziek komt van een CD. De belangrijkste verzameling Elvis-gospels is de driedubbel CD Peace in the Valley, the complete gospel recordings. De CD’s worden ten gehore gebracht door een geluidsman van het koor met grote boxen die voor de gelegenheid worden aangesloten. Teneinde de liederen goed tot hun recht te laten komen, worden niet alleen de songteksten afgedrukt, maar ook vertalingen in het Nederlands. Hoewel de meeste Nederlanders het Engels wel enigszins machtig zijn, blijkt een Nederlandse vertaling de boodschap wel duidelijker over te brengen. Uit de oorspronkelijke bladmuziek van Elvis bleek echter dat hij zich vaak niet aan de teksten houdt. Ook de op internet te vinden lyrics bleken vaak onnauwkeurig. Om meezingen te bevorderen wordt gebruik gemaakt van een zogenaamde beamer, die de gecorrigeerde Engelse teksten, leesbaar projecteert op een scherm voor in de kerk.
Voor een beschrijving van de opbouw van een Elvis-kerkdienst zal ik me vooral baseren op de eerste gehouden op 13 januari 2002 in Monnickendam. Wat betreft de liedkeuze probeer ik liederen te vinden die letterlijk op hun plek zijn in de liturgie. Zo is het aanvangslied Where could I go but to the Lord?, niet alleen wat titel en tekst betreft, maar ook qua ritme een intochtslied. Het koor en de dirigent stelden dan ook voor om met dit lied daadwerkelijk de kerk binnen te lopen.

Aanvangslied: Where could I go but to the Lord?

Welkomstwoord, bemoediging en groet

Kyriëgebed

De keuze voor het Glorialied valt op How Great thou Art, het lied dat niet alleen Elvis’ favoriete gospel was, maar hem ook een Grammy Award heeft opgeleverd. Ook speelt in de keuze mee dat dit bekend is als Johannes de Heer’s Hoe groot zijt Gij.

Glorialied: How Great Thou Art

Voor de bijbellezingen in de Elvis-kerkdiensten geldt dat ze zoveel mogelijk direct begrijpelijk zijn en uit de reeks ‘bekende teksten’ komen. In de praktijk van mijn werk binnen de krijgsmacht merk ik echter dat er geen bijbelteksten meer zijn die algemeen bekend verondersteld mogen worden. Bij de tekstkeuze speelt een belangrijke rol dat ik er een passende Elvis-gospel aan wil koppelen. De keuze voor Jesja 65:17-25 is gebaseerd op de verwijzingen naar deze tekst in het lied Peace in the Valley dat na de preek komt. Het lied Mansion over the Hilltop verwijst naar een vergelijkbaar ideaal in het hiernamaals.

Bijbellezing: Jesaja 65: 17-25
De Heer kondigt aan: ‘Ik schep een nieuwe hemel en een nieuwe aarde. Niemand denkt meer aan het verleden, niemand verlangt ernaar terug. Wat Ik schep, maakt jullie blij en vrolijk, voor altijd. Van Jeruzalem maak ik een vrolijke stad, van haar bevolking blije mensen. Ik zal juichen om Jeruzalem, verblijd zijn om mijn volk. Je hoort er niemand huilen, niemand
schreeuwen om hulp. Zuigelingen blijven in leven, bejaarden sterven niet voor hun tijd. Wie als honderdjarige sterft, sterft jong. Op wie de honderd niet haalt, rust een vloek.
Wie een huis bouwt, zal het ook bewonen, wie een wijngaard plant, ook de druiven eten. Wat zij bouwen, wordt niet door vreemden betrokken en wat zij zaaien, niet door anderen geoogst, want mijn volk dat Ik heb uitgekozen, wordt oud als de bomen zelf. Ze zullen de vruchten van hun arbeid plukken, hun zwoegen is niet voor niets. Hun kinderen staan geen rampen te wachten, want mijn zegen rust op hen, op hen en hun kinderen.
Nog voor zij mij roepen, zal Ik antwoorden; terwijl ze nog spreken, geef Ik gehoor. Wolf en lam zullen samen eten, de leeuw eet hooi als een rund, de slang zal zich voeden met stof; op mijn heilige berg doet niemand meer kwaad, sticht niemand nog onheil.’

Lied: Mansion over the Hilltop

De keuze voor de lezing uit Matteüs is ingegeven door de behoefte om mij pastoraal uit te spreken over getalenteerde, maar getroubleerde mensen, waar ik Elvis een uitgesproken voorbeeld van vind. De lofverheffing na de lezing is voor mij een geste naar de meer hoog-liturgische gemeenteleden. Het up-tempo lied If the Lord wasn’t walking by my side is naar inhoud en toon een opgewekt en opgelucht lied; een lied van iemand die zijn last voor God heeft afgelegd.
Bijbellezing: Matteüs 11: 25-30
In die tijd zei Jezus: ‘Vader, Heer van hemel en aarde, Ik dank u, dat U aan de allerkleinsten hebt onthuld wat U voor wijzen en geleerden verborgen hebt gehouden.
Ja, Vader, zo hebt U dat gewild. Mijn Vader heeft mij alles in handen gegeven. Niemand kent de Zoon behalve de Vader, en niemand kent de Vader behalve de Zoon en Hij aan wie de Zoon het wil onthullen.
Laat allen die gebukt gaan onder zware lasten, bij Mij komen: Ik zal u verlichting geven.
Neem mijn juk op u en laat mij uw leermeester zijn, want Ik ben zachtmoedig en eenvoudig. Bij mij zult u rust vinden. Want het juk dat Ik u opleg, is zacht en de last die Ik u te dragen geef, is licht.’
Lof zij U Christus, in eeuwigheid

Lied: If the Lord Wasn’t Walking by My Side

Overdenking: The King kende zijn Koning

In de preek ‘The King kende zijn Koning’ kan ik enige apologetiek niet vermijden en maak duidelijk waarom Elvis met zijn gospels een plaats verdient in de kerk. Een gedeelte van de preek:
“Elvis kon de druk waaronder hij leefde niet aan. Is dat een schande? Is dat een reden om zijn liederen niet in een kerk te laten horen? Nee, integendeel. Jezus zocht altijd juist degenen op die gestruikeld waren, de hoeren, de tollenaars, de losers, niet de brave burgerij. Gods liefde gaat in de bijbel altijd het eerst uit naar de gebroken mensen. Elvis rangschik ik daar ook onder. Het staat ergens mooi beschreven in de bijbel: God zal het gekrookte riet niet breken, de walmende vlaspit niet doven. Dat betekent: ons gebrekkige leven, de geknakte mens is waardevol in Gods ogen. Hij zal het met alle liefde die in hem is, herstellen.
Elvis was een gelovige man, dat is mijn persoonlijke overtuiging. Hoewel we altijd terughoudend moeten zijn in het beoordelen van elkaars geloof. (…) Het gezin waarin Elvis opgroeide was arm en sociaal kansloos. Men zong zich een weg naar Boven op zondag, samen met de even kansloze zwarte buren. Waaruit bestond hun geloof?
Vanuit de uitzichtsloze ellende waarin ze verkeerden zochten ze geen sociale verbetering, maar zongen meteen over het hoogst haalbare: de nieuwe hemel en de nieuwe aarde, waar hun zorgen eindelijk over zouden zijn.
Het is gebaseerd op de bijbel. We lazen erover zojuist, uit het bijbelboek Jesaja, het is het visioen van het volk Israel, ook altijd in verdrukking. Het is het grote visioen dat God aan Israël en heel de wereld heeft gegeven. Het visioen van een nieuw Jeruzalem waar de mensen vrolijk zijn. Het is vandaag de dag, drieduizend jaar na het opschrijven door Jesaja, nog zo actueel als wat. Niet alleen figuurlijk: de ellende op de wereld is onophoudelijk. Maar ook letterlijk: Jeruzalem is nog steeds het kernpunt van grote conflicten. Jeruzalem: Stad van vrede. Er is veel ellende en strijd die met geloof, religie samenhangt. Is dat een reden om het geloof vaarwel te zeggen? Nee, het is wel een reden om fanatisme en machtswellust vaarwel te zeggen, en te beginnen met waar God mee begon: levensvreugde en mensenliefde.
Naast het grote visioen van een nieuwe hemel en een nieuwe aarde, gaat het in de bijbel om nog een visioen: een klein visioen voor ieder van ons. God houdt van mensen, dat heeft Hij laten zien in Jezus van Nazareth: Jezus noemen wij de Zoon van God, en Hij wijst ons de weg naar zijn Vader. Jezus zegt : Kom bij mij, iedereen die moe en belast is, en ik zal je rust geven. Laat mij uw leermeester zijn, want ik ben zachtmoedig en eenvoudig. Bij mij zult u rust vinden. Het grote aanbod van een goede, eerlijke wereld en het kleine aanbod dat je jouw zorgen van je schouders mag laten glijden, die golden voor Elvis, wat hij er ook mee deed, en ze gelden voor ons.
Dat mogen we aannemen hier vanavond, maar ook in elke kerkgebouw bij u thuis in de buurt wordt dat aanbod gedaan. Ze draaien er misschien geen Elvis, maar het aanbod is hetzelfde. Van Rooms-katholiek, hervormd, gereformeerd, luthers, Samen-op-Weg, doopsgezind, evangelisch, baptist en noemt u alle filialen van het christendom maar op: het evangelie ligt er in de schappen. Rust en inspiratie is er te vinden. Zo willen wij ook de week van gebed ingaan, waarin we elke avond in de lutherse kerk willen bidden. Zo willen wij volgende week ook als gezamenlijke kerken in de Roomskatholieke kerk onze eenheid vieren. Zo bidden wij dat er voor heel de mensheid, ongeacht geloofsovertuiging eens de belofte van God waar wordt, dat er vrede komt op aarde, voor ieder van u persoonlijk, voor Elvis-fans en voor hen die er niet van houden, voor joden, christenen, moslims, boeddhisten en hindoes,
voor hetero’s en homo’s, voor alle volken. Dat er mag zijn in de naam van de Koning der koningen: Peace in the Valley. Amen”

Lied: Peace in the Valley

Om in deze eerste Elvis-dienst niet alleen een soort confessionele correctheid te tonen, maar ook de oecumenische inslag te onderstrepen laat ik de gemeente staand de Apostolische geloofsbelijdenis aanhoren.

Lied: I Believe

De dienst van gebeden en gaven verloopt zoals men dat gewend is in Monnickendam met een gezamenlijk uitgesproken Onze Vader in de oecumenische versie. Het daarna door het koor begeleide lied So High is zeer swingend en leent zich goed voor meezingen en dansen, zelfs als men het lied voor het eerst hoort. De daarna te houden collecte past in een ter plaatse lopende reeks collectes. Als diakonaal lied om tijdens de collecte te beluisteren kies ik In the Ghetto. Het is geen gospel, strikt genomen, maar naar de aard van de tekst juist wel op zijn plaats in de dienst van gebeden en gaven. Het daarna gezongen Precious Lord, take my hand verlegt de aandacht weer naar het eigen geloofsleven.

Dankgebed, voorbeden, stil gebed, afgesloten met een gezamenlijk Onze Vader

Collecte:
De opbrengst van de collecte gaat naar goede doelen ter plaatse en in de derde wereld.
Ondertussen: In the Ghetto

Koor zingt: Take my hand, Precious Lord.

Waar in een reguliere kerkdienst nu één slotlied zou volgen, kies ik voor een tweetal: By and By gezongen met koor en You’ll never walk alone, om die gezamenlijk door Elvis en gemeente te laten zingen. De kracht van het laatste lied is dat het alom bekend is; van de oorspronkelijke versie van Rodgers and Hammerstein (uit de musical Carousel uit 1945), tot die van Gerry and the Pacemakers, Lee Towers en uiteraard de versie uit de voetbalstadions.

Slotliederen: By and By
You’ll Never Walk Alone

Zegen

Na de zegen verlaten koor en voorganger de kerkzaal onder het nogmaals zingen van If the Lord Wasn’t Walking by My Side. Er wordt gratis koffie, thee en limonade aangeboden en gelegenheid om na te praten. Er worden telefoonnummers en een e-mailadres op de liturgie vermeld met een vraag om te reageren.

Publiciteit
Welbewust zoek ik voor deze diensten aandacht van grote publiek. Binnen de gemeenten waar de Elvis-diensten gehouden worden moet er allereerst draagvlak zijn. De kerkelijke gemeente in Monnickendam houdt met enige regelmaat Diensten met Belangstellenden. Deze worden georganiseerd door de werkgroep Kerk naar Buiten, voorheen de evangelisatie-commissie. Het is echter realistisch om te constateren dat er zelden buitenstaanders op deze diensten afkomen. Mijn voorstel om de Elvis-kerkdienst onder hun auspiciën te laten vallen viel in een eerdere fase direct in goede aarde.
Als binnen de kerkelijke gemeente draagvlak is, is het zaak om het grote publiek te bereiken. E-mail en internet zijn daarbij zeer behulpzaam. Toen ik het idee voor deze dienst een jaar eerder jaar lanceerde op de seculiere e-mail nieuwsgroep Elvis-the-King kwam spontaan een aantal leden er vooruit dat ze gelovig waren en dat zij ook inspiratie putten uit de gospels van Elvis. De reacties na de volgens plan verlopen kerkdienst zijn voor mij overweldigend: een hausse aan enthousiaste e-mails en brieven wordt door mij beantwoord met het toesturen van liturgieën en preken.
Bij alle persaandacht die de Elvis-kerkdienst bleek te wekken in landelijke kranten en radio en tv, ben ik me er steeds van bewust dat ik mijn doel duidelijk moet maken. Dat doel is drieledig: a. ook in de populaire cultuur is God waar te nemen, b. als iemand als Elvis rust bij God zocht, dan mag jij dat ook, c. als ook Elvis naar God verwijst dan kan de kerk gerust de populaire cultuur omarmen. De pers neemt die gedachten meestal zeer correct over. Een recensie van een Elvis-dienst gehouden in Oldenzaal in 2003 in de Twentsche Courant/Tubantia klinkt als volgt:”Eenieder die zondagmorgen de gospeldienst bijwoonde zal gevoeld hebben, dat de gospels van Presley een enorme vredelievendheid en verdraagzaamheid uitstralen. De methodiek om een gospelkoor mee te laten zingen met een stem uit een ‘kastje’ werkte goed gisteren, hoewel het zeker in het begin even wennen was. De grens tussen mooie samenzang en afstandelijke karaoke wordt gauw overschreden. Maar dat gebeurde gisteren niet, mede doordat dominee Omvlee en het koor goed op elkaar ingespeeld waren en het zingen werd afgewisseld met de gewone liturgische invulling en de momenten van stilte van een kerkdienst”.

Hoewel alle reacties mij aan de ene kant bevestigen in mijn intuïtie dat dit een goede weg is, vraag ik me wel af hoe die weg eruit ziet. Hoe vaak kun je een Elvis-dienst houden? Is het niet meer dan een eenmalige stunt? De hoeveelheid gospels van Elvis (ruim honderd) geeft nog wel enige ruimte. Inmiddels zijn er acht Elvis-kerkdiensten op verschillende plaatsen in het land met verschillende accenten gehouden. Voorlopig hoogtepunt wordt een Elvis-kerkdienst in Paradiso in september 2006. Maar ik zie ook nadelen. Is de bandbreedte van Elvis als fenomeen niet te smal? Wat wil ik wezenlijk bereiken? Mijn doel als predikant is mensen te inspireren en daarmee God te eren. Daarbij is voor mij communicatie op het niveau van de populaire cultuur onontbeerlijk. Zonder mensen te bereiken, en met hen te communiceren kan ik niet inspireren. De heersende kerkelijke cultuur is voor mij aan de ene kant teveel high culture en aan de ander kant teveel een intern gerichte subcultuur. Beide werpen ze een hoge drempel op om mensen kennis te laten nemen van de rijke schatten van de kerk.

Pastoraal
Er liggen een aantal verzoeken van kerkelijke gemeentes om ook en Elvis-kerkdienst bij hen te verzorgen. Het idee om met koor en andere medewerkers een soort reizend circus te gaan vormen is weinig aanlokkelijk. Behalve dat de andere werkzaamheden van mij en de koorleden dit onmogelijk maken, is het ook onwensleijk. Juist vanwege het toegankelijke karakter van Elvis-gospels (immers verkrijgbaar in elke platenzaak en via internet) en de beschikbaarheid van bladmuziek is elke gemeente zelf in staat een Elvis-dienst te organiseren.
Om dat te bereiken heb ik een website opgezet, http://www.elvisgospel.nl, waar ik al mijn materiaal op kwijt kan. De Elvis-kerkdiensten leveren mij veel contacten op met buitenkerkelijken, echter ook met kunstenaars en artiesten. Niet alleen doordat zij bij de diensten zelf aanwezig zijn, maar ook indirect doordat men hoort van het verschijnsel. Als ‘Elvis-dominee’ binnen de krijgsmacht levert het mij altijd weer gespreksstof. Heel direct levert de combinatie kerk-Elvis altijd vragen. Juist de vervreemding die het bij velen op het eerste gehoor opwerpt, geven mij ruimte voor gesprek. Elvis blijkt ook altijd goed te zijn voor een lach: er hangt een positieve, soms ludieke sfeer rond het fenomeen. Elvis-fans staan voor vele niet ingewijden vaak gelijk aan ‘mannen in witte pakken’. Daarmee worden zij uiteraard tekort gedaan. Zij blijken volgens Erika Doss, professor of fine arts aan de Universiteit van Colorado in haar boek Elvis Culture. Fans, Faith & Image nooit te beogen hem te vereren. Ondanks de verzamelwoede, de pelgrimages naar Elvis’ landgoed Graceland, en ondanks een jaarlijkse wake in de nacht van zijn overlijden blijven zij trouw aan hun gevestigde religieuze instituties. Elvis is daarbij volgens Doss wel een mediator, een middelaar, een ‘Christ-like figure’. Zowel Elvis’ eigen religieuze achtergrond als de oprechte motieven van de fans dragen bij aan Elvis als serieuze bron van spiritualiteit. De pastorale grondhouding die ik probeer over te brengen is: als Elvis goed genoeg is voor de kerk, dan ben ik dat ook.

Profetisch?
De tijd zal leren wat er overblijft van de link tussen Elvis en kerk in het bijzonder en het gebruik van popmuziek in de liturgie in het algemeen. Popanalist Greil Marcus stelt in zijn boek Mystery Train dat de hele westerse (Amerikaanse) popcultuur doordesemt is van religie. Stierf in Nederland de beatmis een stille dood en keerde ook een pop-minded dominee als Wim Jansen weer terug op zijn schreden; ik ben er van overtuigd dat het incorporeren van de popcultuur zowel popmuziek als kerk ten goede kan komen.
Wie zich interesseert voor popmuziek ziet in alle hoeken en gaten religie, lees: christelijk geloof, terug,. In eerder decennia lieten Bob Dylan en Bob Marley zien en horen dat ze naar God willen verwijzen. Momenteel zingen seculiere zangers en groepen als Nick Cave (The Boatmans Call, God is in the House en andere CD’s), Live (`Heaven’), Kanye West (‘Jesus Walks’) en Black Eyed Peas unverfroren over hun geloof of het verlangen daarnaar. U2 staat onbetwist bovenaan als meest religieuze popgroep. Aan de andere kant dringen christelijke groepen als 16 Horsepower (dit jaar helaas gestopt wegens teveel succes) en de Nederlandse groep At the Close of Every Day door in de serieuze seculiere poppodia. Tegelijkertijd is veel buitenlandstalige en Nederlandstalige muziek niet zozeer direct religieus, maar wel inhoudelijk goed te gebruiken in kerkdiensten. Ik denk bijvoorbeeld aan de teksten van Acda en de Munnik en Bløf (“Hier is mijn kerk”). De tijd is rijp voor crossovers tussen popmuziek en kerk. ‘Take this soul and make it sing’, zingt Bono in het nummer Yahweh op hun laatste CD How to Dismantle an Atomic Bomb. Daar waar de vroege kerk zich wijselijk aanpaste aan de Europese niet-christelijke cultuur ligt voor de ziel van het ontkerstende Europa een wereld aan swingende, ontroerende, aangrijpende, inspirerende, muziek voor het oprapen. Wie oren heeft, die hore.

Drs. Fred Omvlee (1965) studeerde rechten en theologie aan de VU, werkte als predikant in Monnickendam en is momenteel geestelijk verzorger bij Defensie, werkzaam als vlootpredikant. Hij is geplaatst op de Nederlandse Defensie Academie, locatie Koninklijk Instituut voor de Marine. Momenteel bereid hij zich voor op een uitzending naar Afghanistan. Onder leiding van prof. Anton Wessels onderzoekt hij de missionaire betekenis van het culturele fenomeen Elvis Presley

Links en literatuur:

Zie voor een impressie van een Elvis-kerkdienst een opname in Paradiso, september 2006: http://youtu.be/bH95luEIfg4
http://www.elvisgospel.nl

Literatuur:
Doss, E.L., Elvis Culture:Fans, Faith and Image, Kansas 1999
Hemels, J.M.H.J. en Hoekstra. H.H., Media en religieuze communicatie.Een uitdaging aan de christelijke geloofsgemeenschap, Hilversum 1985
Marcus, G., Mystery Train. De verbeelding van Amerika in de rockmuziek. Amsterdam 1995
Niebuhr, H.R., Christ and Culture, New York 1951
Palmer. T., All you need…de geschiedenis van de lichte muziek in de twintigste eeuw, Bussum 1977
Rodman, G.B., Elvis after Elvis: The posthumous career of a living legend, London 1996
Wegman, H.A.J., Geschiedenis van de christelijke eredienst in het westen en in het oosten, Hilversum 1976
Wessels, A., Kerstening en ontkerstening van Europa – wisselwerking tussen Evangelie en cultuur , Baarn 1994
Wilson, M., Prayers of Elvis, London 2002

Muziek:
Elvis Presley, Peace in the Valley, the complete gospel recordings.

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Uncategorized

“Elvis helps” – the gospel according to Elvis

Translation article “Elvis vergeef ons”, Dutch magazine Volzin, October 1, 2010

“Elvis forgive us”

The gospel according to Elvis Presley

Elvis Presley believed in God in an childlike, honest way. Young and old are gathering in church and experiencing Gods presence when a service is devoted to his music. Is the pop icon, dead for more than thirty years, becoming a saint? Theologian and Elvis fan Fred Omvlee finds arguments. “When you’re considering the voice of the people Elvis can be called a saint”.

In times in which nothing seems sacred anymore, new saints and sacred places seem to dawn. Ground Zero is such a new sacred place, according to mayor Bloomberg of New York. And researcher Peter Jan Margry of the Dutch Meertens Institute, states that the grave of Jim Morrison and the grave of Elvis Presley are new pilgrimage sites. People who go there on purpose are true pilgrims. What is sacred? And what is sacred about Elvis?
Elvis Presley (1935-1977) was not ‘spiritually perfect and without sin’ as in the first meaning of the dictionary (Van Dale). But he was ‘graced by God with special gifts’, he was ‘pious’ and ‘Godfearing’. His fans adore him and speak of him with reverence. Even the Christian meaning of the word saint – ‘someone who belongs to Christ’- is with some explanation suitable for him. “Jesus Christ is the King, not me”, Elvis repeatedly said. His life may not have been ‘without sin’, but neither it was full of sex, drugs & rock ‘n roll as the caricature wants us to believe. Elvis’ main love and musical influence was gospelmusic, which he sang before and after concerts with his accompanying musicians and singers. His addiction to prescription drugs (amphetamines, painkillers, antidepressants) is widely acknowledged, as is his mental detoriation which preceded his death at the age of 42. And he wasn’t Roman-Catholic. The expectation is thus nil that he will be sanctified officially. By the way: the catholic authors Albert Gerritsen and Dries van den Akker stated that there already is a Saint Elvis. He deceased around 600 AD as Elwyn of Cornwall. But if you consider the adage Vox populi, Vox Dei (‘The voice of the people is the voice of God’), as the base for sanctification, Elvis can be called a saint.

Credibility
It is in fact the fatal walk of life of the talented Elvis that mirrors the life of his fans: it brings them recognition, compassion and therefore consolation. Elvis may not be credible in the regular meaning of the churches, I feel attracted to his street credibility. Elvis was not salonfähig and is still not looked upon as high culture, but his credibility amongst fans, musicians, artists and military is high. The Dutch singer/songwriter Daniel Lohues for example sings in his song “De Kerke”(The Church) in 2006 that he rarely goes to church anymore, in spite of older days when he was regular visitor. That Jesus existed, he believes, but he is not so sure about God:

“If I was God
I would show myself every now and then.
I think as humanity
We deserve a little clarity.

Or was it Elvis,
John Lennon and Van Gogh,
Mozart, Bach and Beethoven,
Sent from above,
Was it that?”

In this article I’ll leave the “American practices” of Graceland- Elvis’ mansion that turned into a sort of attraction park- for what they are. There’s enough written on that, and it won’t convince the Dutch reader, whether fan or critic. Americans regarding Elvis as saint, soit, but not us, sober Dutchmen? I do cite the Irish singer Bono of U2 – nearly a saint himself. He is an Elvis fan and wrote that Elvis ‘woke up my heart’. He devoted a poem to Elvis. “American David”. He attributes a lot of good and bad things to Elvis, to end with: ‘Elvis forgive us, Elvis pray for us’. John Lennon stated that Elvis was his Messiah: “Before anyone did anything, Elvis did everything”.
I think it’s more exciting to explore the meaning of Elvis in the Netherlands today. In his book “Elvis in Nederland” the author Rob van Scheers interviewed several artists that ‘have something wit Elvis’. Writer Jan Cremer says: “He was and is for me a Deity”. Writer Connie Palmen is Elvis fan as well and states: “Elvis is high and low culture assembled. (…) I always say that the banal things also have their holiness, but not every philosopher of culture agrees with me. The trivial is underestimated terrain.”
For musicians as Daniel Lohues and others Elvis serves as a patron saint: Andy Tielman, Dutch Indo Rock legend: “When I’m on the stage as a singer, I’m not alone. (…) And next to my family stands Elvis Presley. I can see him. Then you dare!” Erwin Nijhoff, singer of The Prodigal Sons (NB!): “I have put the album of The Prodigal Sons on Elvis’grave. “This is it, man, I whispered to him, It’s all your fault. Thank you.” I like to think that Elvis has heard it.” During a festival in Tilburg, 2002, ‘Elvis, 25 years of mourning’, Bart van de Lisdonk, singer of the Tilburg CowBoys, stated after the final show: “Elvis helps”.

Filled churches
In the book of Van Scheers the Elvis Gospel Service which I organised in Paradiso is also described. My experience with this and other services on the gospels and life of Elvis Presley has learned that many people are touched by the combination of sincerity of the music and tragic of Elvis’ life. In November 2010 reverend Arjen van der Spek in the province of Overijsel will go on tour with his Sing to the King-services with the gospels of Elvis. He and his team under direction of Jan Getkate started last year with these services and the churches they visit are filled. From the comments on their website http://www.degospelsvanelvis.nl I quote a certain Gerrit: “Thank God! The message of Elvis and the message of you. You did it wonderfully on Sunday night in Den Ham. This is being church in 2010. Bold and daring, but in the centre of society. We enjoyed it and sense through everything the love of our God and Saviour. A blink from above!”
‘Jeanet’ writes: “..enjoyed the music, singing and lecture immensely. What a great message Elvis passes on to us (…) wish you a lot of joy in spreading the message, that God reaches out to us always, to shelter us.” An anonymous contribution: “Elvis should have experience that his songs were combined with the Word of God. The church was filled to the roof, young and old found their way to the church and enjoyed the warmth and solidarity that was this service, but most of all you felt the presence of God”. Another visitor writes: “I can only say one thing: a true happening and goosebumps. Elvis is generally known as a man with a lot of distress, depressions and drugs. Never knew he had a different side as well. I have deep respect for him now. In the meanwhile I have bought some cd’s with his gospels and they bring so much warmth. His faith in God in a childlike but honest way.”

Further research and interviews will, as I hope, show that a figure as Elvis from the trivial terrain that is called popular culture is theologically interesting and that he has the role of a saint anno 2010. Has the tide already changed? Is Elvis not only accepted in church but also in the establishment? I am asked to give a course to students American Studies this fall at the University of Amsterdam on Elvis as a contemporary saint. And well known Dutch writers and poets as A.F.Th., Michaël Zeeman, Leo Vroman, Ingmar Heytze, Diana Ozon, and Abdelkader Benali published in ‘Wees niet wreed. Gedichten voor Elvis Presley’ (Don’t be cruel. Poems for Elvis Presley) in 2008 a poem on Elvis. Not seldom the tone or the metaphore is religious. I choose a poem by Stefan Nieuwenhuis (1972):

What matters for me
I have a lot of posters on the wall
a flag behind the television with his name
pillows, scarves and pennons
in full length
his statues stand

He always sees me
and I cry sometimes
look up
find consolation
and it’s better
then I put on a record
and I’m in heaven again
with Him

I always say
see you later, Elvis Presley,
strange maybe, but it feels like so.

Copyrights Fred Omvlee, October 2010

1 reactie

Opgeslagen onder Uncategorized